zondag 31 juli 2011

Wandeling door het verleden deel IV

We beginnen onze wandeling rond 15:45 vanaf de parkeerplaats bij De Zilk. Het is donker weer en af en toe regent het een klein beetje. Niet echt fotoweer, maar we proberen er wat van te maken.
Op het routekaartje zie je een aantal rood omcirkelde letters welke de oude akkerlanden in dit gebied aangeven, we komen daar later in het verhaal nog op terug.

De GPS gebruikers kunnen de gelopen route hier downloaden.


We slaan meteen rechtsaf bij het Hoekgat. Een hoekgat is een uitgestoken gat naar het hart van een hooiberg. De hooiberg wordt dan via dat gat van binnen uitgehold.  De naam Hoekgat is later overgegaan op de boerderij zelf. Deze boerderij lag aan de Hoekgatterlaan, de eigenaar was de familie Barnaart van huis te vogelenzang en het was voornamelijk een veeboerderij.


We lopen richting de Kromme del en hier vinden we de schaapskudde. De schapen liggen achter de heuveltjes, waarschijnlijk is dat omdat het nogal waait.


Bij de berg van Dorus zien we het eerste damhert van vandaag. Het gewei begint als aardig te groeien en de damherten eten de gehele dag door om zich klaar te maken voor de bronst. De berg van Dorus is vernoemd naar Dorus Hoeks (1874-1951), de vader van de duinbewaker Jan Hoeks. De berg lag achter de woning van de familie.


We staan hier op de kruising vanwaar het Melkpad vroeger naar de boerderij op het Vogelenveld liep. Via dit pad bracht men vroeger de melk naar De Zilk, vandaag de naam. Het pad liep naar de Hoekgatterlaan welke ter hoogte van de huidige autoweg N206 lag. Als je hier staat zie je geen spoortje meer van dit Melkpad. Maar op een oude kaart is hij wel aangegeven, dus wisten we waar we moesten zoeken.   


Als je deze plek bekijkt via Google-earth of Google maps, dan zie je het vroegere pad nog wel liggen. Ik heb ter verduidelijking een streepjeslijn onder het pad aangebracht en in de vergroting zie je pad net boven deze lijn richting het Oosterkanaal lopen. In de tijd dat men nog gebruik maakte van het Melkpad was het Oosterkanaal nog niet uitgegraven, dus kon je zo doorlopen naar de boerderij op het Vogelenveld. Het Melkpad ging over in het Schoollaantje welke naar de boerderij liep. Leuk dat het pad na ruim een halve eeuw nog steeds is te zien.

















Op het routekaartje is een stukje verder op de route de Kromme-beek aangegeven. De pijl wijst precies op de plek vanwaar we deze foto hebben genomen. Het komt op de foto niet zo heel erg goed over, maar als je goed kijkt dan zie je dat deze boompjes in een kuil staan. Deze kuil is in werkelijkheid de Kromme-beek. De greppels welke je later in dit verhaal kunt zien op de foto's van het Vogelenveld waterde af in de voormalige beek.

De beek kreeg vooral in de winter veel water uit het hele gebied te verduren en veranderde dan in een wild kolkende waterstroom.
Achter ons ligt het stuk van de Kromme-beek welke door de Amerikaanse bosje naar het vogelenveld liep. De kromme-beek loopt nu dood tegen het Oosterkanaal, net als het Melkpad. We hebben een stukje van de beek even in het routekaartje getekend zodat je kunt zien hoe dit deel van van deze beek door het landschap kronkelde.   


We zijn hier aangekomen bij de brug over het Oosterkanaal en zijn op weg naar het Vogelenveld.


Voorbij de brug vinden we een drietal stuifzwammen langs de kant van de weg.


Naast de stuifzwammen vinden we een bloem met de naam Vlasbekje.


We lopen op de Laan van Gerrit Hulsbos (zie routekaartje). Je hebt niet veel fantasie nodig om te zien dat dit landschap niet op natuurlijke wijze is ontstaan. Dat komt omdat dit in het verleden akkerland is geweest. Deze teelhoeken werden door de bewoners van Boerderij Vogelenveld en door bewoners van De Zilk bewerkt.


We zijn nog steeds op de Laan van Gerrit Hulsbos richting het Vogelenveld, en ook hier zie je het vlakke land naast de paden. Dit gebied is op het routekaartje aangegeven met de rood omcirkelde A.


In het bos op het plaatje hierboven vinden we een Parasolzwam. We blijven hier even staan want het is ondertussen gaan regenen. We hebben echter geluk want de bui verdwijnt weer even snel als hij is verschenen.


We zien hier de greppels op het Vogelenveld waarover we het hadden in het verhaal van de Kromme-beek. Het graven van de kanalen door dit gebied heeft een grote invloed gehad op de teelgronden in de gehele AWD. De waterhuishouding is na die tijd totaal veranderd en heeft tot uitdroging in het gehele gebied geleid. We komen daar straks nog op terug.


Hier komen we Paul van der Stap tegen. Paul verzorgd leuke uitstapjes met paard en wagen door de AWD, kent het gebied op zijn duimpje en kan je er alles over vertellen. Kijk even op zijn site als je eens op stap met van der Stap wilt gaan. ;-)


We passeren het Vogelenveld en je ziet in het midden van de foto de Groene Kijkberg liggen. Wat later op de avond maakt je een grote kans om hier reeën te zien en zeker veel damherten. Je hebt vanaf deze berg een mooi uitzicht op het Fransevlak en het Vogelenveld.


Een stukje van de Vogelenvelderweg bij het drift blauwepaal. een drift is een gebied wat tijdens de drijfjacht door de drijvers wordt 'uitgeklopt'  We gaan hier van het pad af en lopen naar het Weitje van de blauwe paal. Het is heerlijk stil in de AWD omdat de meeste wandelaars rond deze tijd thuis aan de eettafel zitten.


Normaal staat er in de zomer geen water op dit weitje, maar door de regenval van de afgelopen tijd ziet het er nu zo uit. We blijven hier een halfuurtje zitten om even wat te eten en te drinken. Janny heeft de verse kippensoep in de thermosfles gedaan en ze heeft stokbrood met allerlei smeerseltjes meegenomen.Wandelen is leuk, maar er moet ook gegeten worden :-)


Ik loop even naar het midden van het weitje om een foto laag over het water te maken. Lager kon niet omdat het hier natuurlijk drijfnat is en ik anders met een natte broek verder moet wandelen. :-) De bewolking is nog steeds dreigend en af en toe valt er wat motregen. Hoe dan ook blijft het toch altijd mooi om hier te wandelen, weer of geen weer.
Het gehele weitje is bij wijze van een experiment een meter diep afgegraven zodat de flora wat dichter bij het grondwater kan komen. De humuslaag (landbouwlaag) is nu dus verwijderd en is er een kans voor een aantal soorten planten ontstaan in het kale humusloze zand. Je ziet dan ook meteen het verschil tussen het weitje en de rest van de omgeving welke 1 meter hoger ligt. 


We komen hier op het Haasveld en we zien ook meteen dat dit gebied niet natuurlijk is ontstaan. Dit is ook de eerste bewoonde duinvallei van de AWD. De oude naam voor deze vallei is Haechs velt, wij zouden nu Haags veld zeggen. Mogelijk doordat de vallei vroeger door een haag van duindoorns werd afgegrensd. Met heeft daar in de vorige eeuw Haasveld van gemaakt. Op de routekaart wordt dit gebied aangeduid met een rood omcirkelde C. In de jaren vijftig is dit teelland voor het grootste deel met dennen beplant. En in een rechthoekige uitsparing in dit bos heeft een woning gestaan. Van deze rechthoek kun je met Google maps nog net een stukje zien tussen de dennen, vlakbij het pad.


We lopen verder naar het Achter Haasveld of oude land en op het routekaartje aangeduid met een rood omcirkelde D. Ook hier zie je meteen dat dit stuk land door mensenhanden is bewerkt en dat het hier om teelland gaat. Je moet even door een hek en het is best een leuk stuk om even te bekijken. Het tweede stuk is iets ruiger, maar bijna even vlak als het eerste stuk. Net buiten dit stuk heeft vroeger een stal gestaan. 


Dit is het tweede stuk van het achterste Haasveld en hier is duidelijk te zien dat de dennen netjes in rijen zijn aangeplant.


We slaan en stukje over en lopen nu langs het Franse vlak. Hier zien we weer een pracht van een damhert. Ik maak gebruik van de dekking van een aantal lage struiken om dichterbij te komen. Naast het Fransevlak ligt het teelland Schrama. Schrama is een verbastering van de oude familie naam
's Gravenmade. Het was hier moerasachtig en men verbouwde hier waarschijnlijk Rogge of Boekweit.


Rond 1727 was het konijnen bestand zo'n beetje geëxplodeerd en wilde de Staten van het grootste deel van de konijnen af. Dat was gemakkelijker gezegd dan gedaan. Pas in 1795 lukte dat een beetje toen de Franse bezetter hier zijn soldaten legerde. De Franse soldaten lusten wel een konijntje en in een mum van tijd hadden ze alle konijnen in dit gebied opgegeten.  De plaatselijk bevolking kon hier niet om lachen en deden er na het vertrek van de Fransen alles aan om de konijnen weer terug te krijgen 


Vlak bij de uitgang zien we dit tamme exemplaar.


Door het hoge grondwaterpeil stonden rond 1840 het Haasveld, Vogelenveld, Paardenkerkhof en Achter Haasveld in de wintermaanden regelmatig onder water.  Sterker nog, hele delen van de AWD konden rustig als Moeras bestempeld worden. Er kwamen hier unieke platensoorten voor welke allang verdwenen zijn, want na het graven van het Oosterkanaal droogde het gebied sterk uit.
Dit gaat overigens ook op voor de gehele AWD. Het onderstaande kaartje geeft de vochtigheid in de AWD weer.

Het is een computerberekening van de vochtigheid van de natte valleien in de AWD in 1850 en rond het jaar 2000. Het linker kaartje geeft de vochtigheid aan rond het jaar 1850, hier moet je natuurlijk de kanalen even wegdenken want die lagen er in die tijd nog niet.
Het rechter kaartje geeft de vochtigheid aan na het graven van de kanalen.
Het mag dus duidelijk zijn hoeveel water de kanalen hebben onttrokken aan de omliggende gebieden. Akkerland verdroogde en was daardoor een stuk minder bruikbaar.
Verder is dat geen reden om in huilen uit te barsten, want we hebben er de AWD zoals hij nu is voor teruggekregen.
Nieuwe flora en fauna hebben hun kans gegrepen en maken de AWD tot het door heel veel wandelaars gekoesterde wandelgebied wat het nu is. 

1850                                                                               2000


Hier worden de rood omcirkelde letters duidelijk. Dit is een oude kaart zonder kanalen, de kaart moet rond 1850 zijn gemaakt want bovenin is de Paardenrenbaan te zien die hier in die tijd heeft gelegen. Je ziet hier ook het teelland bij het Pannenland, het Groot Zwarteveld, het Zandvoortse vlakje (rechts naast de Renbaan, het Paradijs (links naast de renbaan) en het eiland van Rolvers (het lichte vlakje boven boerderij Panneland), wat toen nog geen eiland was.  :-)


En zo komt er weer een einde aan dit deel van de Wandeling door het verleden.
We hopen dat we de liefhebbers van dit natuurgebied weer een stukje bekender hebben kunnen maken met dit stukje AWD. Misschien kijk je nu net als wij op een andere manier naar het gebied als je daar weer eens gaat wandelen.
 
Ik wil nog eens wijzen op de website van Stichting Genootschap 'Oud de Zilck'. Zij hebben het initiatief genomen om het boek "Lezen in het Duin" weer een nieuw leven in te blazen, maar nu ook aangevuld met nieuwe informatie historische en beeldmateriaal.  Het wordt  herschreven als een historisch detective verhaal en hier staat het wat uitgebreidere verhaal. Als ik het goed heb wordt de nieuwe uitgave in 2012 verwacht en zal dan denk ik ook te koop zijn bij Stichting Genootschap 'Oud de Zilck'.

Iedereen heel erg bedankt voor de leuke reacties op ons vorige blogbericht!
Groet,
Peter en Janny


13 opmerkingen:

louisa zei

Hallo Peter en Janny

Super dit blog.
Heel veel mooie informatie.
Ik wilde er van de week weer eens gaan kijken.
Misschien nu een andere ingang.
Vorige keer had ik zandvoortselaan.
Dat tamme konijn, wat een mooie zeg.
Ik heb weer volop genoten van jullie blog.
Gr. Louisa

Joop Zand zei

Jullie blog is altijd goed verzorgd en zeer leerzaam.... jullie kennen het gebied wel heel erg goed.

dank voor deze fijne serie.

groetjes, Joop

Herman versteeg zei

Hallo Peter en Janny
mooie serie en leerzaam mooi gedaan.
groetjes Herman.

Miranda Bos zei

Hoi Peter en Janny,
Weer terug van vakantie valt er genoeg te zien bij de diverse blogs, zo ook bij jullie ... mooie verhalen en mooie foto's, een plezier om naar te kijken en te lezen.
Groetjes,Miranda

RVDaalen zei

Hallo Peter en Janny,

Ik begrijp dat jullie nu met een hele andere kijk de AWD inlopen.

Erg interessante informatie weer. En wat ik zo leuk vind aan jullie wandeling: Janny heeft de verse kippensoep in de thermosfles gedaan en ze heeft stokbrood met allerlei smeerseltjes meegenomen.Wandelen is leuk, maar er moet ook gegeten worden :-) Ben ik het helemaal mee eens, maar hoe jullie altijd zo uitgebreid gaan eten en genieten, daar moeten andere wandelaars een voorbeeld aangeven vind ik.


Groeten,

Remco

ceesvg zei

Hoi Peter en Janny,

Het lijkt me dat jullie het AWD ook wel kennen, daar hoeven we niet voor naar Paul.
Vind de foto's wel heel mooi als je ze op grote bekijk.
Heb weer genoten van je blog.

Gr Cees

Cristien zei

Lijtk wel of met met jullie mee wandel, zo gedetaieerd en boeiend allemaal. Schilderachtige foto`s met al vele paddestoelen. Het was een mooie serie, groetjes Cristien.

ps. bedankt voor het uitproberen van het rechttrekken. Er was niet meer ruimte want vanaf die plek begonnen de bankjes.

bets zei

Hallo Peter en Janny
Weer een prachtige serie met een geweldige beschrijving. Bedankt.
Groetjes Bets

Natuurkieker.nl zei

Ik heb weer heerlijk virtueel met jullie meegewandeld. Prachtig hoe jullie natuur en cultuur/historie steeds aan elkaar koppelen.
Zowel de foto's als de informatie smul ik van.
Het is leuk om zo kennis te kunnen maken met de natuur en historie van een heel ander stukje Nederland dan waar ik woon.
Natuurkieker Coby

petermaris zei

Leuk stukje, vond het er leuk om te lezen over de geschiedenis. Ik wist al van de oude boerderijen maar je hebt mijn kennis daarover nu aardig aangevuld.

Groeten Peter

Arjen van Elswijk zei

Hoi Peter en Janny
Weer een prachtige wandeling door het verleden.
Mooi verteld met prachtige foto's.
Op de kaarten is het allemaal goed terug te zien.
De gps track ook weer gedownload altijd leuk om eens te lopen.
Groet Arjen

Loes zei

Jullie kunnen zo langzamerhand zelf wel een mooi geïllustreerd boek maken, wat een info!
Dit moet beslist heel veel werk zijn, maar het resultaat is heel bijzonder.
Keurig verzorgd fotowerk, waarvan voor mij het Weitje van de Blauwe Paal ( de grote foto) er beslist uitspringt.
Groet
Loes

Klaas de Vries zei

Hoi Peter en Janny, een geweldig verhaal, evenals alle andere historische verhalen prachtig en verhelderend :)

Groet,
Klaas